Opties begrijpen: het fundament, calls schrijven en LEAPS

Een complete uitleg voor de WhatsNext-community.

Deel 0: Waarom wij opties gebruiken

Wij gebruiken opties op twee manieren, en allebei met een duidelijk doel.

LEAPS. Langlopende optiecontracten waarmee we efficiënter met kapitaal omgaan. Je koopt blootstelling aan een aandeel voor een fractie van de prijs, met een looptijd die je genoeg tijd geeft om gelijk te krijgen.

Calls schrijven. Cashflow genereren uit posities die je toch al hebt. Je verkoopt het recht om jouw aandelen op een hoger niveau over te nemen en ontvangt daar direct premie voor.

Twee instrumenten, twee heel verschillende doelen. De één vergroot je bereik, de ander laat je portefeuille werken terwijl je wacht.

Wat opties niet zijn: een manier om sneller rijk te worden. Wie een optiecontract opent zonder te snappen wat looptijd, volatiliteit en de grieken met de prijs doen, kan gelijk krijgen over de richting van het aandeel en toch geld verliezen. Dat is het punt waar de meeste beginnende optiebeleggers stranden. Daarom beginnen we bij het contract zelf.

---

Deel 1: Wat is een optie precies

Recht tegenover plicht

Dit is het belangrijkste onderscheid in de hele optiewereld. Onthoud deze zin: de koper heeft een recht, de verkoper heeft een plicht.

De koper betaalt een bedrag, de premie, en krijgt daarvoor een recht. Hij mag iets doen, maar hoeft niet. Zijn maximale verlies is de betaalde premie. Meer kan hij niet kwijtraken.

De verkoper, ook wel de schrijver genoemd, ontvangt die premie en krijgt daarvoor een plicht. Als de koper zijn recht gebruikt, moet de schrijver leveren. Zijn maximale winst is de ontvangen premie. Zijn verlies kan veel groter zijn.

Die asymmetrie is de kern van alles wat volgt. De koper koopt mogelijkheid. De schrijver verkoopt zekerheid en wordt daarvoor betaald.

Call tegenover put

Een calloptie geeft de koper het recht om 100 aandelen te kopen tegen een vooraf afgesproken prijs. Je koopt een call als je verwacht dat het aandeel stijgt.

Een putoptie geeft de koper het recht om 100 aandelen te verkopen tegen een vooraf afgesproken prijs. Je koopt een put als je verwacht dat het aandeel daalt, of als bescherming op een positie die je al hebt.

Combineer dat met kopen en schrijven en je krijgt vier basisposities:

Wij gebruiken vooral de eerste twee. Call kopen doen we in de vorm van LEAPS. Call schrijven doen we op posities die we al bezitten.

De vier bouwstenen van elk contract

Elk optiecontract wordt volledig beschreven door vier gegevens.

1. De onderliggende waarde. Het aandeel waar de optie op slaat. Bijvoorbeeld NVIDIA, IREN of SK Hynix.

2. De uitoefenprijs, ook wel strike. De prijs waartegen gekocht of verkocht mag worden. Dit is het niveau waar alles omheen draait.

3. De expiratiedatum. De laatste dag waarop het recht geldig is. Daarna bestaat het contract niet meer.

4. De premie. De prijs van het contract, per aandeel. Dit is het enige onderdeel dat continu beweegt.

Een optie wordt vaak zo genoteerd: NVDA 16 JAN 2027 200 C. Dat betekent: NVIDIA, expiratie 16 januari 2027, uitoefenprijs 200 dollar, call.

De vermenigvuldiger van 100

Eén optiecontract slaat standaard op 100 aandelen. Dit is de fout die beginners het vaakst maken.

Staat de premie op 1,50, dan betaal of ontvang je 150 euro, niet 1,50 euro. Koop je 20 contracten met strike 3,50, dan heb je blootstelling aan 2.000 aandelen. Ontvang je 15 cent premie per aandeel op die 20 contracten, dan is dat 300 dollar.

Reken dit altijd om naar het werkelijke bedrag voordat je een order plaatst. Een positie die klein lijkt op je scherm kan in werkelijkheid een veelvoud zijn van wat je wilde.

Amerikaanse en Europese stijl

Amerikaanse stijl: de koper mag zijn recht op elk moment tot de expiratie uitoefenen. Vrijwel alle opties op losse Amerikaanse aandelen werken zo.

Europese stijl: uitoefenen kan alleen op de expiratiedatum zelf. Dit geldt vaak voor indexopties.

Voor wie calls schrijft is dit relevant, want bij Amerikaanse stijl kun je vervroegd worden aangewezen. Dat gebeurt in de praktijk zelden, maar wel vaker vlak voor een dividenduitkering. Als de resterende tijdswaarde van jouw geschreven call kleiner is dan het dividend, wordt uitoefenen aantrekkelijk voor de tegenpartij en kun je je aandelen eerder kwijtraken dan gedacht.

Levering of afrekening in geld

Bij opties op losse aandelen worden de aandelen echt geleverd. Word je aangewezen op een geschreven call, dan gaan jouw 100 aandelen weg tegen de strike. Bij indexopties gebeurt dat niet, daar wordt het verschil in geld verrekend.

Liquiditeit: het gegeven dat iedereen overslaat

Een optie is pas bruikbaar als er een fatsoenlijke markt in zit. Kijk naar drie dingen.

Het verschil tussen bied- en laatprijs. Staat de biedprijs op 1,00 en de laatprijs op 1,40, dan verlies je bij in- en uitstappen meteen een fors deel van je rendement aan die spreiding. Bij een liquide optie ligt dat verschil op een paar cent.

Het volume. Hoeveel contracten er die dag verhandeld zijn.

De open interest. Hoeveel contracten er op dit moment openstaan. Dit zegt meer dan volume, want het laat zien of er echt een markt in zit.

Bij kleinere bedrijven zijn optieketens vaak dun. Dan kan een strategie op papier prima werken en in de praktijk niet uitvoerbaar zijn. Gebruik altijd een limietorder, nooit een marktorder.

---

Deel 2: Waar de premie uit bestaat

De prijs van een optie is altijd de som van twee delen.

Premie = intrinsieke waarde + tijdswaarde

Intrinsieke waarde

Dit is de waarde die je meteen zou krijgen als je nu zou uitoefenen. Voor een call is dat de koers min de strike, en nooit minder dan nul.

Staat NVIDIA op 240 en heb je een call met strike 200, dan is de intrinsieke waarde 40. Staat NVIDIA op 180, dan is de intrinsieke waarde nul.

Tijdswaarde

Alles wat je bovenop de intrinsieke waarde betaalt. Dit is de prijs van mogelijkheid: de kans dat het aandeel voor de expiratie nog jouw kant op beweegt.

Tijdswaarde is altijd positief en loopt altijd naar nul op de expiratiedatum. Op de laatste dag bestaat een optie alleen nog uit intrinsieke waarde.

In, at en out of the money

Deze drie termen beschrijven waar de koers staat ten opzichte van de strike.

In the money, afgekort ITM. De optie heeft intrinsieke waarde. Bij een call: de koers staat boven de strike. Bij een put: de koers staat eronder.

At the money, ATM. Koers en strike liggen ongeveer gelijk. Hier is de tijdswaarde het hoogst.

Out of the money, OTM. Geen intrinsieke waarde. De optie bestaat volledig uit tijdswaarde. Bij een call: de koers staat onder de strike.

Wie een covered call schrijft, wil meestal dat de call out of the money eindigt. Dan verloopt de optie waardeloos, houd je de premie en blijven je aandelen van jou.

Het break-evenpunt

Het punt waarop je quitte speelt op de expiratiedatum.

Call kopen: strike plus premie. Koop je een call met strike 200 voor 65, dan is je break-even 265. Het aandeel moet dus met veel meer stijgen dan alleen tot boven de strike voordat je verdient.

Covered call schrijven: je aankoopprijs van het aandeel min de ontvangen premie. De premie verlaagt je effectieve kostprijs en werkt zo als een kleine buffer.

Dit is het belangrijkste rekensommetje van de hele optiewereld, en tegelijk het meest overgeslagen. Gelijk krijgen over de richting is niet genoeg. Je moet gelijk krijgen over richting, omvang én tijd tegelijk.

---

Deel 3: Looptijd en tijdverval

Wat looptijd doet met de prijs

Hoe langer de looptijd, hoe duurder de optie. Meer tijd betekent meer kans dat het aandeel jouw kant op beweegt, en die kans betaal je.

De relatie is niet recht evenredig. Twee keer zoveel tijd kost geen twee keer zoveel premie, maar ongeveer de wortel daarvan. Een optie met vier keer zoveel looptijd kost grofweg twee keer de tijdswaarde.

Dat is een van de belangrijkste inzichten in dit hele stuk, want het verklaart beide strategieën:

• Voor de koper: lange looptijd is per dag goedkoop. Daarom kopen wij LEAPS en geen kortlopende opties.
• Voor de schrijver: korte looptijd levert per dag de meeste premie op. Daarom schrijven wij kortlopende calls en geen langlopende.

Wij kopen dus tijd waar die goedkoop is en verkopen tijd waar die duur is. Die twee kanten van dezelfde munt vormen de logica achter onze aanpak.

Tijdverval, ook wel theta decay

Elke dag die voorbijgaat, verdampt er een stukje tijdswaarde. Voor de koper is dat een kostenpost, voor de schrijver een inkomstenbron.

Belangrijk: dat verval gaat niet gelijkmatig. Bij een optie die rond de strike staat, versnelt het tijdverval sterk in de laatste weken. Grofweg gaat er in de laatste 30 dagen meer tijdswaarde verloren dan in de drie maanden daarvoor. Bij het naderen van de expiratie valt de curve steil naar beneden.

Praktisch betekent dat:

• Schrijven doe je meestal met een looptijd van ongeveer 30 tot 45 dagen. Daar is het verval per dag het snelst in jouw voordeel, en je kunt de positie regelmatig verversen.
• Kopen doe je juist ruim voor die zone. Bij een looptijd van een jaar of langer is het dagelijkse verval nog klein en verlies je nauwelijks aan de klok.

DTE

De afkorting DTE staat voor days to expiration, het aantal dagen tot expiratie. Je ziet hem overal in optieplatforms. Een optie met 45 DTE verloopt over 45 dagen.

De belangrijkste vraag over looptijd

Kies je looptijd op basis van je these, niet op basis van de prijs. Denk je dat een bedrijf over twee jaar erkend wordt door de markt, koop dan geen optie van zes maanden omdat die goedkoper is. Dan heb je gelijk en verlies je toch. De goedkoopste optie is bijna altijd de duurste vergissing.

---

Deel 4: Volatiliteit, de motor onder de premie

Volatiliteit is de mate waarin een koers beweegt. Het is na de looptijd de belangrijkste factor in de prijs van een optie, en tegelijk het onderdeel dat het minst begrepen wordt.

Historische tegenover impliciete volatiliteit

Historische volatiliteit is gemeten beweging uit het verleden. Hoeveel bewoog dit aandeel de afgelopen periode werkelijk.

Impliciete volatiliteit, vaak afgekort als IV, is de beweging die de markt in de toekomst verwacht. Die kun je niet meten, die lees je terug uit de optieprijzen zelf. Als opties duur zijn, verwacht de markt veel beweging. Als ze goedkoop zijn, verwacht de markt rust.

IV wordt meestal weergegeven als een percentage op jaarbasis. Een IV van 40 procent betekent grofweg dat de markt binnen een jaar een beweging van ongeveer 40 procent op of neer voor mogelijk houdt, in de meest voorkomende scenario's.

Wat volatiliteit met jouw positie doet

Hogere IV betekent hogere premies, voor calls én puts tegelijk. Lagere IV betekent lagere premies.

Daarmee heb je meteen de spelregel:

• Wie schrijft, wil hoge volatiliteit. Je verkoopt iets wat op dat moment duur is.
• Wie koopt, wil lage volatiliteit. Je koopt iets wat op dat moment goedkoop is.

Dit is de reden waarom timing zo'n grote rol speelt. Stijgt een aandeel hard, dan lopen callpremies vaak mee omhoog. Een call die eerst 30 cent opleverde, kan daarna 40 cent opleveren. Op duizenden aandelen scheelt dat direct honderden dollars. Daarom kan het aantrekkelijk zijn om calls te schrijven na een sterke beweging omhoog, wanneer zowel de koers als de volatiliteit hoger staan.

IV rank en IV percentile

Een IV van 60 procent zegt op zichzelf niets. Voor een stabiel dividendaandeel is dat extreem hoog, voor een biotechbedrijf voor een studieresultaat is dat laag.

Daarom kijk je naar de relatieve maat.

IV rank vergelijkt de huidige IV met de hoogste en laagste stand van het afgelopen jaar, op een schaal van 0 tot 100. Een IV rank van 80 betekent dat de volatiliteit hoog staat vergeleken met haar eigen geschiedenis.

IV percentile kijkt naar het aandeel van de dagen in het afgelopen jaar waarop de IV lager stond dan nu.

Vuistregel: schrijven wordt interessanter bij een hoge IV rank. Kopen wordt interessanter bij een lage IV rank.

IV crush

Voor een aangekondigde gebeurtenis, denk aan kwartaalcijfers of een studieresultaat, loopt de IV op. De markt weet dat er iets gaat gebeuren en prijst beweging in. Zodra de gebeurtenis achter de rug is, valt die onzekerheid weg en zakt de IV abrupt. Dat heet IV crush.

Het gevolg is berucht: je kunt gelijk hebben over de richting en toch verliezen. Het aandeel stijgt na goede cijfers, maar je call daalt in waarde omdat de ingeprijsde onzekerheid verdwenen is.

Voor de schrijver werkt dit precies andersom. Wie voor de cijfers schrijft, verkoopt dure premie en profiteert van de val in IV. Daar staat het risico van een grote koerssprong tegenover.

Volatility skew

Niet elke strike heeft dezelfde IV. Bij aandelen ligt de IV van lager gelegen puts meestal hoger dan die van hoger gelegen calls. Beleggers betalen nu eenmaal meer voor bescherming tegen een crash dan voor deelname aan een stijging. Dat verschijnsel heet skew, oftewel scheefheid.

Voor wie calls schrijft betekent dit dat de premie op ver weg gelegen calls vaak tegenvalt. Dat is geen fout van de markt, dat is de prijs die de markt zelf voor die kans betaalt.

---

Deel 5: De grieken

De grieken zijn de meetlatten die aangeven waarop jouw positie reageert. Je hoeft ze niet te kunnen berekenen. Je moet ze kunnen lezen.

Delta

Wat het meet: hoeveel de optieprijs verandert als het aandeel één euro of dollar beweegt.

Een call heeft een delta tussen 0 en 1. Een delta van 0,70 betekent dat de optie ongeveer 70 cent stijgt als het aandeel één dollar stijgt. Een put heeft een delta tussen 0 en min 1.

Delta heeft drie nuttige betekenissen tegelijk:

1. Gevoeligheid. Hoe hard beweegt mijn optie mee.

2. Ruwe kans. Een delta van 0,30 komt grofweg overeen met een kans van 30 procent dat de optie in the money eindigt. Dit is een benadering, geen exacte kans, maar hij is bruikbaar.

3. Aandelenequivalent. Een call met delta 0,80 gedraagt zich ongeveer als 80 aandelen. Eén contract van 100 aandelen met delta 0,80 geeft dus ongeveer dezelfde beweging als 80 aandelen bezitten.

Die derde betekenis is precies waarom LEAPS werken. Je koopt aandelenachtige blootstelling met veel minder kapitaal.

Voor het schrijven van calls is delta de handigste keuzeknop. Kies je een strike met delta 0,30, dan is er grofweg 30 procent kans dat je aandelen worden opgehaald. Kies je delta 0,15, dan is die kans lager en de premie ook.

Gamma

Wat het meet: hoe snel de delta zelf verandert.

Gamma is het hoogst bij opties die rond de strike staan en vlak voor de expiratie. Dat maakt kortlopende at the money opties onvoorspelbaar: hun karakter kan binnen een dag omslaan van bijna waardeloos naar bijna aandelen.

Praktisch: hoe dichter je geschreven call bij de koers ligt en hoe korter de looptijd, hoe zenuwachtiger de positie zich gedraagt. Dat is de reden om niet met een looptijd van een paar dagen te schrijven op een aandeel dat hard beweegt.

Theta

Wat het meet: hoeveel waarde de optie per dag verliest door het verstrijken van tijd.

Voor de koper is theta negatief, een dagelijkse kostenpost. Voor de schrijver is theta positief, een dagelijkse inkomstenbron.

De hele logica van calls schrijven is: theta positief maken. De hele logica van LEAPS is: theta zo klein mogelijk houden.

Vega

Wat het meet: hoeveel de optieprijs verandert als de impliciete volatiliteit met één procentpunt beweegt.

Vega is hoog bij lange looptijden en bij opties rond de strike. Dat heeft een belangrijk gevolg voor beide strategieën:

• LEAPS hebben een hoge vega. Koop je een LEAPS als de volatiliteit hoog staat, dan betaal je te veel en kan een terugval in de volatiliteit je rendement opeten, zelfs als het aandeel stijgt. LEAPS koop je bij voorkeur in rustige markten.
• Kortlopende geschreven calls hebben een lage vega. Dat is een voordeel, want je bent minder gevoelig voor schommelingen in de volatiliteit en meer voor het tijdverval dat je zoekt.

Rho

Wat het meet: de gevoeligheid voor de rente.

Bij kortlopende opties is rho te verwaarlozen. Bij LEAPS niet. In een langlopende call zit namelijk een verborgen financieringscomponent. Je koopt blootstelling zonder de volledige aankoopsom te betalen, en die uitgestelde betaling heeft een prijs die met de rente meebeweegt. Bij een hogere rente worden langlopende calls duurder.

Samengevat

---

Deel 6: Beta en alpha

Delta zegt hoe jouw optie reageert op het aandeel. Beta en alpha zeggen iets over een niveau hoger: hoe jouw hele portefeuille zich verhoudt tot de markt.

Beta

Beta meet hoe sterk een aandeel meebeweegt met de markt als geheel.

• Beta van 1: het aandeel beweegt gemiddeld mee met de index.
• Beta van 1,8: beweegt gemiddeld bijna twee keer zo hard. Stijgt de markt 10 procent, dan is de verwachting grofweg 18 procent.
• Beta van 0,6: beweegt gedempt mee. Denk aan nutsbedrijven en defensieve namen.

Beta is geen kwaliteitsoordeel. Het is een maat voor gevoeligheid, meer niet. Wat het je vertelt is hoeveel marktrisico je draagt. Een portefeuille vol groeibedrijven met een hoge beta voelt geweldig in een stijgende markt en pijnlijk in een dalende. Wie weet dat zijn portefeuille een hoge beta heeft, schrikt minder als de markt corrigeert. Dat is geen theorie, dat is voorbereiding.

Twee kanttekeningen. Beta is gemeten uit het verleden en verandert door de tijd. En beta zegt alleen iets over het deel van de beweging dat door de markt verklaard wordt, niet over bedrijfsspecifieke gebeurtenissen.

Beta gewogen delta. In optieplatforms zie je vaak de beta weighted delta. Daarmee worden alle posities omgerekend naar het equivalent van één index, meestal de S&P 500. Zo zie je in één getal hoeveel marktrisico er in totaal in je portefeuille zit, ook als die uit heel verschillende namen bestaat. Handig, omdat losse posities je makkelijk het zicht op het totaal doen verliezen.

Alpha

Alpha is het rendement dat je overhoudt bovenop wat je op basis van je marktrisico mocht verwachten.

Een voorbeeld. De markt stijgt 10 procent. Jouw portefeuille heeft een beta van 1,2, dus de verwachting is ongeveer 12 procent. Behaal je 17 procent, dan is je alpha ongeveer 5 procentpunt. Behaal je 12 procent, dan is je alpha nul. Je hebt dan niets toegevoegd, je hebt alleen meer risico genomen.

Dat is de scherpe kant van dit begrip: extra rendement door meer risico is geen alpha. Het is beta met een grotere hefboom. Echte alpha komt uit iets wat de markt nog niet ziet, of uit gedrag dat de markt niet volhoudt.

Wat dit met opties te maken heeft

Calls schrijven verlaagt je beta. Je ruilt een deel van je opwaartse potentieel in voor zekere cash. In een zijwaartse of licht stijgende markt levert dat alpha op. In een sterk stijgende markt kost het je rendement, want je aandelen worden opgehaald op het moment dat je ze het liefst had gehouden. Dat is geen bijwerking, dat is de afspraak die je bewust maakt.

LEAPS verhogen je beta. Je bouwt met minder kapitaal meer blootstelling op. Dat versterkt zowel de winst als het verlies. Wie hier alpha uit haalt, haalt die uit de selectie en de timing, niet uit de hefboom zelf.

De vraag die je jezelf bij elke optiepositie stelt: voeg ik hier iets toe, of draai ik alleen aan de risicoknop? Beide kunnen prima keuzes zijn, maar je moet weten welke van de twee je doet.

---

Deel 7: Strategie 1, calls schrijven

Wat het is

Je bezit minimaal 100 aandelen. Daartegen verkoop je een calloptie met een strike boven de huidige koers. Je ontvangt direct premie. In ruil daarvoor beloof je die aandelen te leveren als de koers boven de strike uitkomt.

Omdat de aandelen die je moet leveren al in je bezit zijn, heet dit een covered call, oftewel een gedekte call. Die dekking is het hele verschil tussen een verstandige strategie en een gevaarlijke.

Het rekenvoorbeeld

Je bezit 100 aandelen die op 50 euro staan. Je schrijft een call met strike 55, drie maanden vooruit, en ontvangt 1,50 euro premie per aandeel, dus 150 euro totaal.

Scenario 1, het aandeel blijft onder 55. De optie verloopt waardeloos. Je houdt de premie én je aandelen. Je kunt opnieuw schrijven.

Scenario 2, het aandeel staat boven 55. Je levert je aandelen tegen 55. Je effectieve verkoopprijs is 56,50 want je hield de premie. Je hebt winst gemaakt, maar alles boven 56,50 loop je mis.

Scenario 3, het aandeel daalt naar 44. Je houdt de premie en je aandelen. Je verlies op de positie is 600 euro in plaats van 750 euro. De premie is een kleine buffer, geen bescherming.

Let op dat laatste. Een covered call beschermt je niet tegen een daling. Hij verzacht hem een beetje. Wie op zoek is naar bescherming heeft een put nodig, geen geschreven call.

Hoe je de strike kiest

De strike bepaalt de afweging tussen premie en de kans dat je je aandelen kwijtraakt.

• Dicht bij de koers, delta rond 0,40: veel premie, grote kans op aanwijzing.
• Verder weg, delta rond 0,20 tot 0,30: minder premie, kleinere kans. Dit is voor de meesten de werkbare zone.
• Ver weg, delta onder 0,10: weinig premie, kleine kans. Vaak niet de moeite waard na kosten.

Praktische regel: schrijf op een niveau waar je het aandeel daadwerkelijk zou willen verkopen. Dan is elk scenario acceptabel. Word je aangewezen, dan heb je verkocht op een prijs die je zelf goed vond. Word je niet aangewezen, dan heb je premie verdiend. Wie schrijft op een niveau waar hij eigenlijk niet wil verkopen, komt vroeg of laat klem te zitten.

Hoe je de looptijd kiest

Ongeveer 30 tot 45 dagen is voor de meeste situaties de sterkste zone. Daar is het tijdverval per dag hard aan het versnellen in jouw voordeel, terwijl de positie nog niet extreem gevoelig is voor plotselinge koerssprongen.

Kortere looptijden leveren per dag meer op, maar vragen veel meer aandacht en hebben een hoge gamma. Langere looptijden leveren op papier meer premie op, maar per dag juist minder, en je zet je positie veel langer vast.

Wanneer je schrijft

Timing doet er echt toe. Schrijven is aantrekkelijker:

• Na een sterke stijging, want dan staan zowel de koers als de premie hoger.
• Bij een verhoogde impliciete volatiliteit, want dan verkoop je dure premie.
• Als je verwacht dat een aandeel een tijdje zijwaarts gaat.
• Op een positie die naar je smaak wat te groot geworden is, want dan is verkocht worden geen probleem.

Schrijven is juist onverstandig:

• Vlak voor kwartaalcijfers of een ander bekend evenement, tenzij je bewust die gok neemt.
• Op een positie met hoge overtuiging waarvan je denkt dat de herwaardering nu gaat komen.
• Op je hele positie tegelijk.

Dat laatste punt is bij ons een uitgangspunt. Wij schrijven vaak op een deel van een positie, bijvoorbeeld een kwart. Zo genereer je cashflow zonder de kern van je these weg te geven.

Wat als de koers door je strike heen breekt

Dan heb je drie keuzes.

Laten gaan. Je levert je aandelen en houdt de premie. Vaak is dit prima, mits je op een niveau schreef dat je acceptabel vond.

Doorrollen. Je koopt je geschreven call terug en schrijft tegelijk een nieuwe met een latere expiratie, vaak op een hogere strike. Als dat per saldo geld oplevert, heet dat rollen voor een credit. Zo houd je je aandelen en verschuif je je plafond omhoog. Let op dat je hiermee de beslissing uitstelt en niet oplost.

Terugkopen. Je sluit de geschreven call met verlies en houdt je aandelen vrij. Dit doe je als je these ondertussen sterker is geworden en je de opwaartse ruimte niet wilt missen.

Bedenk vooraf welke van deze drie je gaat doen. Beslissen op het moment zelf, met een oplopende koers voor je neus, is precies het scenario waarin emotie het overneemt.

De grote waarschuwing

Calls schrijven zonder dekking is gevaarlijk. Wie een call schrijft zonder de aandelen te bezitten en zonder een langlopende call als dekking, heeft een plicht zonder tegenwicht. Stijgt de koers hard, dan moeten aandelen duur worden ingekocht en goedkoop worden geleverd tegen de strike. Het verlies is in theorie onbegrensd.

Dit is niet een strategie voor gevorderden. Dit is een strategie die wij niet aanraden.

Wat calls schrijven wel en niet is

Het is een manier om bestaande posities cashflow te laten produceren in periodes waarin er weinig gebeurt. Het is geen inkomstenmachine, geen bescherming tegen dalingen en zeker geen vervanging voor een goede aandelenselectie.

De premie is de vergoeding voor het opgeven van je opwaartse potentieel. Die ruil kan uitstekend uitpakken. Maar er komt een dag dat het aandeel dat je schreef verdubbelt, en dan heb je die verdubbeling verkocht voor een paar tientjes. Wie dat vooraf accepteert, kan de strategie volhouden. Wie dat niet accepteert, kan er beter niet aan beginnen.

---

Deel 8: Strategie 2, LEAPS

Wat het is

LEAPS staat voor Long-Term Equity AnticiPation Securities. Het zijn simpelweg opties met een lange looptijd, meestal meer dan een jaar en soms tot twee of drie jaar vooruit.

Wij kopen doorgaans langlopende callopties die in the money staan. Zo'n contract gedraagt zich grotendeels als het aandeel zelf, maar kost een fractie van het kapitaal.

Waarom dit werkt: kapitaalefficiëntie

Een voorbeeld met ronde getallen. Een aandeel staat op 100 euro.

Optie A: 100 aandelen kopen. Kosten 10.000 euro. Delta is per definitie 1,00 voor de hele positie.

Optie B: één LEAPS call kopen met strike 70 en een looptijd van twee jaar. Prijs bijvoorbeeld 35 euro per aandeel, dus 3.500 euro. Delta ongeveer 0,85.

Met optie B leg je 3.500 euro in plaats van 10.000 euro neer en beweeg je ongeveer 85 procent zo hard mee. De resterende 6.500 euro kun je elders inzetten of aanhouden als buffer.

Daar staan drie kosten tegenover:

Tijdswaarde. In die 35 euro zit 30 euro intrinsieke waarde en 5 euro tijdswaarde. Die 5 euro verdampt over twee jaar. Dat is je huur voor de hefboom.

Geen dividend. Als optiehouder ontvang je geen dividend. Bij een dividendaandeel weegt dat mee.

Geen stemrecht en geen oneindige tijd. De belangrijkste: aandelen kun je eeuwig aanhouden, een optie niet. Als je gelijk krijgt maar te laat, verlies je alles.

Welke strike en welke looptijd

Strike. Kies flink in the money, met een delta van ongeveer 0,70 tot 0,85. Dan koop je vooral intrinsieke waarde en weinig tijdswaarde. Vuistregel: laat de tijdswaarde niet veel meer dan 10 tot 15 procent van de totale premie zijn.

Een out of the money LEAPS is goedkoper en verleidelijker, maar bestaat volledig uit tijdswaarde. Dan koop je geen blootstelling meer, dan koop je een loterijlot met een lange looptijd.

Looptijd. Minimaal een jaar, liever langer. En dan de belangrijkste regel: koop meer tijd dan je denkt nodig te hebben. Bij een these die over twee jaar gaat, koop je geen optie van twaalf maanden. Bijna elke verliesgevende LEAPS die wij zijn tegengekomen, was uiteindelijk een probleem van te weinig tijd, niet van een verkeerde richting.

Wanneer je koopt

Let hier op twee dingen tegelijk.

Lage impliciete volatiliteit. LEAPS hebben een hoge vega. Koop je in paniek, wanneer de premies opgeblazen zijn, dan betaal je te veel en kan een terugkeer naar rust je rendement opeten terwijl je gelijk krijgt over de koers.

Na een flinke daling met een intacte these. Dit sluit precies aan bij hoe wij ook aandelen kopen. Het lastige is dat na een daling de volatiliteit vaak juist hoog staat. Wacht daarom liever op de bevestigde bodem en de eerste rust in de koers, in plaats van op het diepste punt zelf.

Positiegrootte: waar het misgaat

Dit is het punt waarop LEAPS gevaarlijk worden, en het heeft niets met de optie zelf te maken.

De verleiding is om met 3.500 euro nu drie contracten te kopen in plaats van één, want dat kan. Daarmee heb je geen kapitaalefficiëntie meer, maar een hefboom van drie keer.

De juiste manier van denken: bepaal eerst welke blootstelling je zou willen hebben in aandelen. Koop daarna de LEAPS die daarbij past. Het vrijgekomen kapitaal is geen ruimte voor meer contracten, dat is de opbrengst van de strategie.

En één harde regel: een LEAPS kan naar nul. Zet er nooit meer in dan je bereid bent volledig kwijt te raken.

Rollen en afwikkelen

Een LEAPS hoef je niet uit te oefenen. In vrijwel alle gevallen is verkopen beter, want bij uitoefenen gooi je de resterende tijdswaarde weg.

Doorrollen naar een latere expiratie doe je meestal zes tot negen maanden voor de expiratie, ruim voordat het tijdverval versnelt. Je verkoopt het bestaande contract en koopt een langer lopend contract terug.

Omzetten naar aandelen kan ook. Loopt de positie goed en wil je hem voor onbepaalde tijd aanhouden, dan verkoop je de LEAPS en koop je met de opbrengst gewoon aandelen. Dan haal je de klok uit je positie.

De combinatie: een geschreven call op een LEAPS

Bezit je een langlopende call die in the money staat, dan kun je daartegen een kortlopende call met een hogere strike schrijven. Die constructie heet een poor man's covered call, formeel een diagonal spread.

De langlopende call vervangt de aandelen als onderpand. In plaats van 100 aandelen te bezitten, bouw je met minder kapitaal vergelijkbare blootstelling op en verdien je daarbovenop premie.

Concreet: staat een call met strike 3,50 in the money en heb je 20 contracten, dan is dat blootstelling aan 2.000 aandelen. Een premie van 15 cent per aandeel levert dan 300 dollar op. Op gewone aandelen is het procentuele rendement lager, simpelweg omdat er veel meer kapitaal in vastzit. Op opties kan het rendement op de oorspronkelijke inleg hoger uitvallen, maar daar staat meer complexiteit tegenover.

En die complexiteit is echt. Dit is niet hetzelfde als aandelen bezitten. Je long call heeft tijdswaarde, een delta, een expiratiedatum en liquiditeitsrisico. Wordt de geschreven call uitgeoefend, dan moet je precies weten hoe jouw broker daarmee omgaat. Soms moet de short call worden teruggekocht of doorgerold. Soms kan de long call worden verkocht of uitgeoefend. Zomaar uitoefenen is niet altijd optimaal, want resterende tijdswaarde gaat dan verloren.

Twee regels om je te beschermen:

• De geschreven call moet altijd een kortere looptijd hebben dan de gekochte.
• De strike van de geschreven call ligt boven de strike van de gekochte call plus de betaalde premie. Anders kun je bij een sterke stijging in theorie geld verliezen terwijl je gelijk hebt.

Wij raden deze constructie alleen aan als zowel de opbouw als de afwikkeling bij je broker volledig helder zijn.

---

Deel 9: De twee strategieën naast elkaar

Wat ze verbindt: allebei draaien ze om de prijs van tijd. Bij het schrijven verkopen we tijd op het moment dat die duur is. Bij LEAPS kopen we tijd op het moment dat die goedkoop is. Wie dat ene principe begrijpt, begrijpt beide strategieën.

---

Deel 10: Checklist voordat je een contract opent

Over het onderliggende bedrijf

1. Zou ik dit aandeel ook gewoon willen bezitten? Zo niet, dan is er geen reden om er een optie op te doen.
2. Staat mijn these op papier en weet ik wat hem zou breken?

Over het contract 3. Hoeveel aandelen vertegenwoordigt dit werkelijk, en past dat bedrag bij mijn portefeuille? 4. Wat is mijn break-even, en is die realistisch binnen de looptijd? 5. Hoeveel van de premie is tijdswaarde en hoeveel is intrinsieke waarde? 6. Waar staat de IV rank nu? Koop ik goedkoop of duur? 7. Zijn er kwartaalcijfers of andere gebeurtenissen binnen de looptijd? 8. Hoe breed is de bied-laatspreiding en is er open interest? 9. Is er een dividenddatum die vervroegde aanwijzing waarschijnlijker maakt?

Over mezelf 10. Wat doe ik als de positie tegen me in gaat, en heb ik dat nu opgeschreven? 11. Kan ik dit bedrag volledig missen? 12. Snap ik precies hoe mijn broker deze positie afwikkelt bij expiratie?

Kun je één van deze twaalf vragen niet beantwoorden, dan is dat geen reden tot haast. Dan is dat de volgende les.

---

Begrippenlijst

Aanwijzing (assignment). Het moment waarop jij als schrijver moet leveren.

ATM, at the money. Koers en strike liggen ongeveer gelijk.

Alpha. Rendement bovenop wat je op basis van je marktrisico mocht verwachten.

Beta. De mate waarin een aandeel meebeweegt met de markt.

Break-even. Het koersniveau waarop je op de expiratie quitte speelt.

Covered call. Een geschreven call waarbij je de onderliggende aandelen bezit.

Delta. De gevoeligheid van de optieprijs voor een koersbeweging van het onderliggende aandeel.

DTE. Days to expiration, het aantal dagen tot expiratie.

Expiratie. De laatste dag waarop het optierecht geldt.

Gamma. De snelheid waarmee delta verandert.

Intrinsieke waarde. Het deel van de premie dat je nu al zou verzilveren bij uitoefening.

ITM, in the money. De optie heeft intrinsieke waarde.

IV, impliciete volatiliteit. De beweging die de markt verwacht, afgeleid uit de optieprijzen.

IV crush. De abrupte val van de impliciete volatiliteit nadat een aangekondigde gebeurtenis achter de rug is.

IV rank. De huidige IV afgezet tegen haar eigen bandbreedte van het afgelopen jaar.

LEAPS. Langlopende opties, meestal met meer dan een jaar looptijd.

Open interest. Het aantal contracten dat op dit moment openstaat.

OTM, out of the money. De optie bestaat volledig uit tijdswaarde.

Poor man's covered call. Een geschreven kortlopende call tegen een gekochte langlopende call in plaats van tegen aandelen.

Premie. De prijs van het optiecontract, genoteerd per aandeel.

Rho. De gevoeligheid voor renteveranderingen.

Rollen. Een bestaande optiepositie sluiten en tegelijk openen met een andere strike of expiratie.

Schrijven. Het verkopen van een optie die je nog niet bezit, waarmee je een plicht aangaat.

Skew. Het verschijnsel dat verschillende strikes een verschillende impliciete volatiliteit hebben.

Strike. De uitoefenprijs.

Theta. Het dagelijkse verlies aan tijdswaarde.

Tijdswaarde. Het deel van de premie dat de kans op toekomstige beweging vertegenwoordigt.

Vega. De gevoeligheid voor veranderingen in de impliciete volatiliteit.

---

Deze publicatie is educatief van aard en geen persoonlijk beleggingsadvies. Opties brengen aanzienlijke risico's met zich mee en zijn niet voor iedere belegger geschikt. Je kunt je volledige inleg verliezen.